Jaargang 3
Nummer 7 - juli 2005
Door: Fred de Vries - auteur

Structuur voor kinderen met PDD-NOS en ADHD

Kinderen met PDD-NOS en ADHD stellen hogere eisen aan de opvoedkwaliteiten, de belasting, de verdraagzaamheid en de inzet van de ouders dan het 'gemiddelde' kind. Er bestaat de niet geringe kans op een negatieve spiraal in de interactie tussen het kind en zijn sociale omgeving (het gezin, school en alles wat daarbij hoort). Daardoor wordt de ontwikkeling van het kind en het 'psycho-sociale' evenwicht binnen het gezin bedreigd en verslechtert de prognose voor het kind nog verder.

De behandeling van kinderen met PDD-NOS of ADHD begint eigenlijk met de 'behandeling' van jezelf. Door de medische wereld is ingezien dat de problemen waar deze kinderen mee kampen de therapie zelf in de weg staat. Ze kunnen zich immers niet langdurig concentreren en dus zullen ze ook niet rustig bij een coach of therapeut kunnen neergeven. Ze willen wel, maar ze kunnen het gewoon niet. De beste coaches of therapeuten zijn daardoor de ouders. Zij moeten in staat worden geacht om een zodanige leefomgeving te creŽren dat een kind met PDD-NOS of ADHD ongemerkt zijn gedrag kan gaan aanpassen aan de eisen die gesteld worden.

Er bestaan zelfs theorieŽn, die menen dat het ADHD-gedrag puur het gevolg is van een ongestructureerde manier van opvoeden of lesgeven. Dat idee lijkt mij wetenschappelijk onbewezen en laat je daarom ook nooit door anderen een schuldgevoel aanpraten. Wel kan een strikte manier van opvoeden zeer bevorderlijk zijn voor je kind met ADHD. Die gedijt het beste binnen een duidelijke structuur.

Een goed voorbeeld van die structuur is om te besluiten om maaltijden weer gezamenlijk aan de eettafel te gebruiken. Afgelopen moet het zijn met de moderne neiging om met je bord op schoot naar de televisie te kijken. Maaltijden horen een moment van rust en structuur te zijn in een gezin. Iedereen een vaste plaats aan tafel en de maaltijden zoveel als mogelijk is op een vast tijdstip. Dat je kind met een ontwikkelingsstoornis als PDD-NOS of ADHD dat moment vaak zal aangrijpen om zijn broertjes of zusjes te klieren is jammer, maar moet weer met strikt toegepaste afgesproken sancties worden tegengegaan. Aan tafel moet het rustig zijn. Zorg ook dat bij het afruimen of afwassen bepaalde taken door je kind met ADHD moeten worden uitgevoerd. Kinderen voelen zich daardoor meer betrokken bij het groepsproces dat zich binnen het gezin afspeelt.

Dat betekent wel dat ouders met elkaar duidelijke afspraken moeten maken over hoe ze hun omgeving gaan invullen (het creŽren van ruimtelijke structuur) en hoe zij zich opstellen ten opzichte van hun kind.




Handboek PDD-NOS Column: juli 2005

Dat laatste levert vaak de meeste problemen op, ondanks veel goede wil en goede afspraken. Want hier wreekt zich vaak het feit dat PDD-NOS en ADHD een grotendeels erfelijk probleem is waardoor ůf de vader ůf de moeder in meer of mindere mate last heeft van dezelfde problemen. ADHD bij volwassen is een bijna nog onontgonnen terrein. Vaak ontkent of ontloopt een volwassene met ADHD zijn eigen probleem. Een vader met ADHD zal dus vaak afwijken van de eerder gemaakte duidelijk afspraken omdat ook hij de voordelen op de korte termijn zal laten prevaleren ten opzichte van de nadelen of grotere voordelen op de wat langere termijn.

Iedere buitenstaander zal het onderstaande gesprekje tussen een vader en zoon met ADHD kunnen herkennen:
Zoon: Pa, mag ik een snoepje?
Vader: Nee, je hebt er net eentje gehad.
Zoon: Pa, mag ik een snoepje?
Vader: Nee, over een uurtje gaan we eten en dan heb je weer geen honger.
Zoon: Pa, mag ik een snoepje?
Vader: Pak er maar eentje en hou dan op met zeuren. En laat me nu met rust.


Natuurlijk weet deze vader best wel dat het toegeven aan het gezeur van zijn zoon betekent dat hij daardoor iedere keer weer opnieuw zal worden lastiggevallen. De zoon weet immers dat, als hij maar lang genoeg blijft zeuren, uiteindelijk toch zijn zin zal krijgen. Het voordeel op de korte termijn (de vader is even van het gezeur af) weegt niet op tegen de nadelen op de lange termijn (de vader zal iedere keer worden lastiggevallen en hij krijgt ruzie met zijn vrouw omdat hij zich niet aan de afspraken heeft gehouden).

Een 'investering' van een week door een vader om niet toe te geven aan het gezeur van een kind zou betekenen dat hij de rest van zijn leven van dat gezeur af zou zijn. Leer je kind dat jouw 'ja' altijd 'ja' blijft en jouw 'nee' altijd 'nee'. Zeker bij kinderen met PDD-NOS of ADHD moet dit stringent worden toegepast omdat weifelen en twijfelen voor dat kind een gevoel van onzekerheid (en kansen) oproept.

Tegelijkertijd betekent dit ook een soort van geestelijke structuur: een kind zoekt altijd onbewust de grenzen van zijn mogelijkheden. Dat is een natuurlijk proces, maar bij kinderen met PDD-NOS of ADHD worden die grenzen altijd overschreden. Een duidelijke grens betekent ook rust. En die rust is waar zo'n kind soms zo wanhopig naar op zoek zal zijn.


Veel meer info over dit en andere onderwerpen over ADHD kun je lezen in mijn boek 'Tornado - Handboek ADHD'. Kijk alvast even hier.